नेपालका सेन वंशको इतिहास
परिचय
नेपाली इतिहासको अध्ययनमा मध्यकालीन तथा आधुनिक कालको संधिकालमा महत्त्वपूर्ण प्रभाव पार्ने राजवंशहरूमध्ये सेन वंश एक प्रमुख राजवंश हो। प्रस्तुत पुस्तक “नेपालमा सेन वंशको इतिहास” ले नेपालको राजनीतिक, सामाजिक, आर्थिक र सांस्कृतिक इतिहासमा सेन राजाहरूले पुर्याएको योगदानको गहिरो र प्रामाणिक विश्लेषण प्रस्तुत गरेको छ। यस ग्रन्थमा सेन वंशको पुर्ख्यौली पृष्ठभूमि, नेपालमा उनीहरूको आगमन र भौगोलिक विस्तारका पाटालाई वैज्ञानिक अनुसन्धान पद्धतिका आधारमा उजागर गरिएको छ।
पुस्तकका प्रमुख विशेषताहरू
पुस्तकमा समेटिएका मुख्य ऐतिहासिक पाटा र विषयवस्तुहरूलाई यसरी बुझ्न सकिन्छ:
- शक्तिशाली सेन गढहरू: मकवानपुर, विजयपुर, चौदण्डी र पाल्पा जस्ता गढहरूको स्थापना, तिनका राजनीतिक तथा सैनिक रणनीतिहरू।
- अन्तरसम्बन्ध र गठबन्धन: काठमाडौँ उपत्यका तथा छिमेकी राज्यहरूसँगको अन्तरसम्बन्ध, बाइसी र चौबिसी राज्यहरूको महासंघमा सेन राजवंशको भूमिका।
- शासन प्रणाली: सेन कालीन शासन प्रणाली, न्याय तथा कर प्रणाली, समाज, अर्थतन्त्र र पूर्वाधार निर्माणका पक्षहरू।
- सांस्कृतिक वैभव: धर्म, कला, वास्तुकला र साहित्यको संरक्षणमा सेन राजाहरूले खेलेको योगदान।
- ऐतिहासिक पतन र विरासत: गोरखा राज्यसँगको द्वन्द्व, बाइसी-चौबिसी राज्यहरूको पतन र आधुनिक नेपाल निर्माणको प्रक्रियामा सेन वंशको सुदूरगामी विरासत।
निष्कर्ष
यो पुस्तक इतिहासका अनुसन्धानकर्ता, विद्यार्थी र पाठकहरूका लागि एक अमूल्य ऐतिहासिक दस्तावेज बन्ने अपेक्षा गरिएको छ। प्रामाणिक तथ्य र विश्लेषणात्मक ढङ्गले तयार पारिएको यस ग्रन्थले सेन कालीन इतिहास बुझ्न महत्वपूर्ण टेवा पुर्याउनेछ।
Subba, N. R. (2026). नेपालमा सेन वंशको इतिहास. In नेपालमा सेन वंशको इतिहास (2nd ed., p. 131). Hamro Idea Pvt. Ltd. https://doi.org/10.5281/zenodo.23008747
