मुन्धुमी सौन्दर्यबोध
मुन्धुमी सौन्दर्यबोध: किरात जीवन-दर्शन र काव्यिक चेतना
डा. नवराज सुब्बा
मुन्धुमी सौन्दर्यबोध: आदिम लय र आधुनिक चेतनाको महासङ्गम
‘मुन्धुमी सौन्दर्यबोध’ किरात सभ्यताको आदिम ध्वनि र आधुनिक चिन्तनको एउटा अनुपम दार्शनिक दस्तावेज हो। मुन्धुम केवल मन्त्र र ऋचाहरूको सङ्ग्रह मात्र होइन; यो त जीवन, प्रकृति र ब्रह्माण्डलाई हेर्ने एउटा अगाध ‘सौन्दर्यशास्त्रीय दृष्टि’ र शाश्वत जीवन-पद्धति हो। स्वास्थ्य मनोवैज्ञानिक तथा मुन्धुम अध्येता डा. नवराज सुब्बाले यस कृतिमा पाश्चात्य सौन्दर्य चिन्तन, भारतीय रस-सिद्धान्त र रैथाने आदिवासी दर्शनबीच एक बलियो ‘बौद्धिक पुल’ निर्माण गर्दै मुन्धुमी चेतनालाई विश्व-मञ्चमा स्थापित गर्नुभएको छ।
यस पुस्तकले साकेलाको पदचापमा हुने सामूहिकता, च्याब्रुङको तालमा निहित सृष्टिको ऊर्जा र ‘मिप्-मा’ (स्मृति/मनन) को दार्शनिक गहिराइलाई मिहिन ढङ्गले केलाएको छ। हिमालको गाम्भीर्य, नदीको प्रवाह र तीन चुल्हाको पवित्रताभित्र लुकेको ‘उदात्त’ (Sublime) र ‘सन्तुलन’ (Tongshim) नै यसको प्राण हो।
अहंकारको शिखरमा पुगेर एक्लो र ओझेलमा पर्नुभन्दा, धर्ती जस्तै बनेर सबैलाई समेट्नु र निःस्वार्थ भावले जीवन बाँड्नु नै वास्तविक सौन्दर्य हो भन्ने यसको केन्द्रीय सन्देश छ। वातावरणीय सङ्कट, मानसिक तनाव र पहिचानको खोजीमा रुमल्लिएको आधुनिक मानवका लागि यो पुस्तक प्रकृतिको लयमा फर्कने एउटा ‘दार्शनिक मार्गचित्र’ र ‘आदिम औषधि’ साबित हुनेछ।
