कविता— डा. नवराज सुब्बा म सधैं कवि हुँदिन—कहिलेकाहीँ एउटा पुरानो हुलाकी बन्छु,जसको झोलामा चिठीहरू छन्तर ठेगाना भने मेटिइसकेको छ।म जब शब्दहरू टिप्छु,ती अक्षर हुँदैनन्—खोलाको किनारमा आफै उम्रिएका ढुंगाजस्ता हुन्छन्,जहाँ हावा र खोलाको सललको संगीतलेआफ्नो गोप्य कथा सुनाइरहेको हुन्छ। चौतारीमा बसेको त्यो समयअहिले पनि मभित्र जिउँदै छ—हावाले पातहरूलाई सम्झाउँदैमलाई तिम्रो नाम सुम्सुम्याइदिन्छ,र म सोच्छु,यो गफ हो…
मुन्धुमी सौन्दर्यबोध: किरात जीवन-दर्शन र काव्यिक चेतना डा. नवराज सुब्बा मुन्धुमी सौन्दर्यबोध: आदिम लय र आधुनिक चेतनाको महासङ्गम ‘मुन्धुमी सौन्दर्यबोध’ किरात सभ्यताको आदिम ध्वनि र आधुनिक चिन्तनको एउटा अनुपम दार्शनिक दस्तावेज हो। मुन्धुम केवल मन्त्र र ऋचाहरूको सङ्ग्रह मात्र होइन; यो त जीवन, प्रकृति र ब्रह्माण्डलाई हेर्ने एउटा अगाध ‘सौन्दर्यशास्त्रीय दृष्टि’ र शाश्वत जीवन-पद्धति हो।…
‘सनातन’ को रूपान्तरण: सिन्धु घाँटीदेखि आधुनिक राजनीतिक भाष्यसम्मको एक वंशपरम्परागत (Genealogical) विश्लेषण (शोधप्रबन्धको संक्षिप्त पाठ) लेखक: डा. नवराज सुब्बा १. सार प्रस्तुत शोधपत्रले ‘सनातन’ शब्दको ऐतिहासिक विकासक्रम र यसको दार्शनिक रूपान्तरणलाई आलोचनात्मक ढङ्गले विश्लेषण गर्दछ। प्राचीन सिन्धु घाँटीको सभ्यतामा प्रकृति-केन्द्रित ‘शाश्वत नियम’ का रूपमा रहेको यो अवधारणा कसरी कालान्तरमा धार्मिक पहिचान र राजनीतिक औजारमा परिणत…
Dr. Nawa Raj Subba The Human Cost of the Iran-Israel Conflict: A Plea for Shared Humanity. The sky in our modern world is no longer the pillar of softness of morning dew; it pours the lava of destruction. Across the landscape stretching from Iran’s Persepolis to Jerusalem’s Dome of the Rock, and into the calculated…
(निबन्ध) डा. नवराज सुब्बा पहाडको थुम्कोमा साँझपख घाम ओझेल पर्दै गर्दा कतै टाढाबाट च्याब्रुङको मन्द आवाज सुनियो भने बुझ्नुहोला—मुन्धुमले आफ्नो सुसेली हाल्न सुरु गर्यो। मुन्धुम भनेको कुनै दराजमा थन्किएको पुरानो किताब होइन, न त यो कुनै निर्जीव अक्षरहरूको थुप्रो नै हो। यो त हाम्रो सास फेर्ने शैली हो। तर, यो मुन्धुम त्यसै हावामा भने बाच्दैन।…
डा. नवराज सुब्बा संक्षिप्त परिचय प्रस्तुत लेखले किरात समुदायको मौलिक चिन्तन र जीवनपद्धति ‘मुन्धुमवाद’ (Mundhumism) लाई विश्वव्यापी रूपमा प्रचलित पश्चिमा ‘रिलिजन’ (Religion) र पूर्वीय ‘धर्म’ (Dharma) का अवधारणाहरूसँग तुलनात्मक विश्लेषण गर्दछ। किरात मुन्धुमवादलाई प्रायः संस्थागत धर्म वा दार्शनिक धर्मको श्रेणीमा राखेर हेर्ने गरिए तापनि, यसको आधारभूत चरित्र यी दुवैभन्दा भिन्न र विशिष्ट रहेको तथ्यलाई यहाँ…
Dr. Nawa Raj Subba Brief Introduction The present article provides a comparative analysis of the Kirat community’s original thought and way of life, ‘Mundhumism’, with the concepts of ‘religion’ and ‘dharma’ that are prevalent worldwide. Although Kirat Mundhumism is often viewed as an institutional religion or philosophical religion, its basic character is different and unique…
