(अध्ययन र अनुभवमा आधारित कार्यपत्रको सार)— डा. नवराज सुब्बा मानव जीवन र समाजलाई गहिरोसँग बुझ्न केवल भौतिक विज्ञान वा सतही समाजशास्त्र मात्र पर्याप्त हुँदैन। स्वास्थ्य मनोविज्ञान र चिकित्सा मानवशास्त्रमा तीन दशक लामो अनुभव र ५० भन्दा बढी पुस्तकहरूको लेखनपछि मैले के महसुस गरेको छु भने, कुनै पनि समाजलाई पूर्ण रूपमा बुझ्न संस्कृति, धर्म, दर्शन र…
सुशासनको नयाँ किरण: सरकारी सम्पत्ति र संस्कृतिको संरक्षणमा पलाएको आशा विचार विमर्श– डा. नवराज सुब्बा हाल नेपालको राजनीतिक र सामाजिक क्षितिजमा एउटा नयाँ हलचल देखिएको छ। राजनीतिक परिवर्तनका ठूला–ठूला लहरहरूले समाजको सतहलाई मात्र होइन, गहिराइलाई पनि झकझक्याएको छ। परिवर्तन आफैँमा एउटा आँधी हो, जसले पुराना र जीर्ण सोचहरूलाई उखेलेर नयाँ सम्भावनाका बिरुवाहरू रोप्ने गर्दछ। लामो…
विचारडा. नवराज सुब्बा प्रस्तावना समाज एउटा जीवन्त प्रयोगशाला हो, जहाँ हरेक पल अनुभवका नयाँ रङहरू थपिइरहेका हुन्छन्। यी अनुभवहरू कहिले व्यक्तिगत हुन्छन् त कहिले सामूहिक। जब यी अनुभवहरूलाई एक द्रष्टाले शब्दको स्वरूप दिन्छ, तब त्यो ‘दस्तावेज’ बन्न पुग्छ। लेखकले समाजको गहिराइबाट ती भोगाइहरूलाई उत्खनन गर्छ र एउटा कृतिको आकार दिन्छ। हामी ती कृतिहरूलाई कथा, कविता…
नेपालको परिवर्तित सामाजिक संरचनाः राजनीतिक उग्रता र ‘भुइँमान्छे’को उदयको समाजशास्त्रीय विश्लेषण-लेख-डा. नवराज सुब्बा १. ऐतिहासिक पृष्ठभूमि र संरचनात्मक विचलन नेपालको सामाजिक संरचना शताब्दीयौँदेखि ‘सामन्ती पदानुक्रम’ (Feudal Hierarchy) मा आधारित थियो, जहाँ मानिसको हैसियत उसको जन्म, जात र जमिनको स्वामित्वले निर्धारण गर्थ्यो। वि.सं. २०५२ पछि सुरु भएको माओवादी आन्दोलनले यो पुरातन संरचनालाई जगैदेखि हल्लाइदियो। समाजशास्त्रीय भाषामा…
उत्तेजनाबाट चेतना तर्फको यात्राविचारडा. नवराज सुब्बा परिचय अहिलेको सूचना प्रविधिको युगमा सूचनाको पहुँच सर्वव्यापी छ, तर ‘ज्ञान’ र ‘विवेक’ भने ओझेलमा पर्दै गएका छन्। समाजशास्त्रको दृष्टिमा कुनै पनि समाजको जग त्यसको साझा इतिहास, संस्कृति र आपसी सद्भावमा अडिएको हुन्छ। तर पछिल्लो समय सामाजिक सञ्जालहरूमा ‘जातीय पहिचान’ र ‘ऐतिहासिक पात्र’हरूलाई लिएर जुन किसिमको अस्वस्थ बहस सुरु…
(विचार) डा. नवराज सुब्बा नेताले बाटो देखाउने हो, हिँड्ने कसरी कर्मचारीले सिकाउने हो अहिले एउटा भाष्य निर्माण गर्न खोजिँदै छ— “नेताले जे भन्छ, कर्मचारीले खुरुखुरु त्यही गर्नुपर्छ, सिकाउन खोज्ने होइन।” तर प्रशासनशास्त्र भन्छ, यो विचार नै गलत छ। राजनीतिले ‘के गर्ने’ (Policy) भन्ने निर्णय गर्छ, तर त्यो काम नियमसंगत र प्राविधिक रूपमा ‘कसरी गर्ने’ (Execution)…
एकै किसिमे आख्यान, दुई भिन्न नियति – एउटा सांस्कृतिक, दार्शनिक र मानवशास्त्रीय विवेचना डा. नवराजसुब्बा सारांश यस अनुसन्धानात्मक लेखमा महाभारतकालका दुई महत्वपूर्ण पात्र—किरात राजा यलम्बर र निषाद राजकुमार एकलव्य—सँग सम्बन्धित कथाहरूलाई तुलना गरेर विश्लेषण गरिएको छ। यलम्बरको शिरच्छेद र एकलव्यको औँला काट्ने प्रसंग बाहिरबाट फरक देखिए पनि भित्री रूपमा एउटै ढाँचामा आधारित छन्। दुवै अवस्थामा…
