तुङदुङ्‍गे मुन्धुम

परिचय

यो tungdunge-mundhum एक किरात आख्यान – एक ज्ञान हो। यो तुङदुङ्‍गे मुन्धुम किरात लिम्बू समुदायको सांस्कृतिक सम्पदा हो। यो किरात समुदायमा विशेष गरी साँबा जातिको पैत्रिक पूजा हो। यसलाई आख्यान भन्‍न सकिन्छ।

यस पुस्तकमा आख्यालाई ऐतिहासिक पृष्ठभूमिमा खोज्ने काम भएको छ। यहाँ प्रमाण र सिद्धान्तका आधारमा आख्यानको विश्‍लेषण गरिएको छ। सामाजिक जैविक नमूनाका सैद्धानितक धरातलमा आख्यानलाई तर्किक निष्कर्षमा पुर्‍याइएको छ।

Rungdunge-Mundhum को महत्व

एक सांस्कृतिक आख्यानमा रहेको तुङदुङ्‍गे मुन्धुमलाई आख्यान वा परम्परामा मात्र सीमित नराखेर त्यसलाई मानवशास्त्रीय दृष्टिकोणबाट पर्गेल्ने प्रयास अध्ययनमार्फत् भएको छ। यो शोधको प्रारम्मिक समीक्षात्मक स्वरूप एक पुस्तिका र लेखको रूपमा प्रकाशित भैसकेको छ। जसलाई पाठकले अभिरूचीपूर्वक पढेको पाइएको छ। यहाँ उक्त मुन्धुमलाई वस्तुगत आधार र शैद्धान्तिक पृष्ठभूमिलाई गाँसेर थप ब्याख्या गरिएको छ।


इतिहास तथा वंशावलीले साँबा जातिको इतिहास किरात–सेन–साँबासंग गाँसिएको जनाउँछ। यो मुन्धुमले ऐतिहासिक तथ्यहरूलाई समर्थन गरेको पाइन्छ। यो अध्ययन यसैमा केन्द्रीत छ।
यस अध्ययनले हाम्रा सांस्कृतिक सम्पदाभित्र लुकेर रहेका ज्ञान, मूल्य र मान्यतालाई वैज्ञानिक दृष्टिले हेर्न अभिप्रेरित गर्दछ।

Tungdunge-Mundhum कसका लागि

यो अध्ययन विभिन्‍न प्रमाण, आधारभूमि, वंशावली र लिम्बू जातिका विभिन्‍न मुन्धुम केलाएर विश्‍लेषण/संश्‍लेषण गरिएको हुँदा शोधकर्तालाई सहयोगी हुने अपेक्षा गरिएको छ।

tungdunge-mundhum
तुङङदुङ्‍गे मुन्धुम अध्ययन

Similar Posts

  • ‘मन र माटो’

    ‘मन र माटो’ विधा: गीत गजल लेखकः डा. नवराज सुब्बा, प्रकाशकः पूर्वाञ्चल साहित्य प्रतिष्ठान विराटनगर सालः २०७३ (2016) प्रस्तुत संग्रहभित्र देशभक्ति गीत, बालगीत, सामुदायिक गीत, गजल आदि चार दर्जन संग्रहित छन् । देशको माटो र यसलाई माया गर्ने भावना गीतभित्र यत्रतत्र छरिएका पाइन्छन् । पुस्तकको भूमिकामा संगीतकार तथा अध्येता बुलु मुकारुङले कृती र कृतीउपर आफ्ना…

  • | |

    बीच-बाटोमा-ब्यूँझेर

    लेखकः नवराज सुब्बा प्रकाशकः हाम्रो आइडिया, विराटनगर नेपाल दोस्रो संस्करण २०८३ साल कपिराइट © नवराज सुब्बा, २०८३ लाइसेन्सः यो पुस्तकको Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) अन्तर्राष्ट्रिय लाइसेन्स अन्तर्गत खुला पहुँँच (Open Access) मा उपलब्ध गराइएको छ। स्थायी डिजिटल पहिचान (DOI): https://doi.org/10.5281/zenodo.23034768 Nawa Raj Subba, a celebrated voice in Nepali literature, brings another…

  • |

    सायाः मुन्धुमी तनाव व्यवस्थापन

    आधुनिक जीवनको तनाव र एक्लोपनबाट मुक्त हुने रैथाने मार्गको खोजी! २१ औँ शताब्दीको भौतिक सुविधा र डिजिटल चमकधमकका बीच आजको मानिस किन झन् बढी चिन्तित, अशान्त र एकाकी बन्दैछ? किन आधुनिक औषधिहरूले मात्र मानिसको आन्तरिक अशान्तिलाई पूर्ण रूपमा निको पार्न सकिरहेका छैनन्? जनस्वास्थ्यविद् तथा मानवशास्त्रीको गहन अध्ययन र अनुभवबाट जन्मिएको यो पुस्तक “साया: मुन्धुमी चेतना…

  • | |

    सहिदलाई-सलाम

    सहिदलाई-सलाम: गीतसंग्रहको परिचय सहिदलाई-सलाम गीतकार नवराज सुब्बाद्वारा लिखित  एउटा प्रेरणादायी गीतसंग्रह हो। २०६६ सालमा साझा प्रकाशनबाट प्रकाशित यो कृतिमा ५८ विविध विधाका गीतहरू समेटिएका छन्। यस पुस्तकमा देशभक्ति गीत, बालगीत, लोकलयमा आधारित गीत, हास्य–व्यङ्ग्य गीत, र आधुनिक गीतहरू संग्रहित छन्। गीतहरूले नेपाली समाज, संस्कृति, र राष्ट्रिय चेतनाका विविध आयामलाई समेटेर पाठकको मन छुने प्रयास गरेका…

  • जनस्वास्थ्य: पाटा बाटा र अनुभूति

    जनस्वास्थ्य: पाटा बाटा र अनुभूति जनस्वास्थ्यसम्बन्धी लेखहरुको संग्रह लेखक नवराज सुब्बा प्रकाशन मिति २०६३ साल वाणी प्रकाशन विराटनगर । यो पुूस्तक जनस्वास्थ्यसम्बन्धी जीवनोपयोगी लेखहरुको संगालो हो । यसमा बालस्वास्थ्य, मातृस्वास्थ्य, विभिन्न रोगहरुको परिचय र रोकथाममा उपायहरुका चर्चा गरिएको छ । यसभित्र स्वास्थ्य प्रबर्धनका उपाय र सरकारी नीतिहरुको पनि जानकारी दिइएको छ । रोग उपचार गर्नु…